پیامهای فضای مجازی قابل استناد هستند؟
## اسکرین شات، مدرکی قابل استناد در دادگاه
امروزه در دنیای دیجیتال، اسکرین شات به یکی از مهمترین ابزارهای اثبات در پروندههای حقوقی و کیفری تبدیل شده است. از پروندههای خانوادگی گرفته تا پروندههای پیچیده کلاهبرداری در فضای مجازی، اسکرین شات به عنوان مدرکی معتبر شناخته میشود.
قبل از تصویب قانون تجارت الکترونیک در سال ۱۳۸۲، توجه چندانی به ادله الکترونیکی در دادگاهها نمیشد. اما با تصویب این قانون، ارزش قانونی اسناد و مدارک الکترونیکی مانند اسکرین شات مورد تأیید قرار گرفت. با تصویب قانون جرائم رایانهای نیز توجه قانونگذار به جرائم آنلاین و ادله الکترونیکی بیشتر شد.
**آیا پیامهای آنلاین در دادگاه قابل استناد هستند؟**
برخلاف تصور برخی، اسکرین شاتها و پیامهای آنلاین به عنوان مدارک قابل استناد در دادگاه پذیرفته میشوند. قانون، ادله الکترونیکی را به رسمیت شناخته و به این ترتیب، محتوای این پیامها میتواند به عنوان دلیل در دادگاه مورد استفاده قرار بگیرد.
**نحوه تأیید اسکرین شات در دادگاه**
دادگاه با استفاده از کارشناسان خبره در حوزه فناوری، اصالت اسکرین شات ارائه شده را بررسی میکند. اگر صحت اسکرین شات توسط کارشناسان تأیید شود، آنگاه این مدرک به عنوان مبنای صدور حکم در دادگاه به کار گرفته میشود.
ماده ۱۲ قانون تجارت الکترونیکی به صراحت بیان میکند که “اسناد و ادله اثبات دعوی ممکن است به صورت دادهپیام باشد و در هیچ محکمه یا اداره دولتی نمی توان بر اساس قواعد ادله موجود، ارزش اثباتی دادهپیام را صرفاً به دلیل شکل و قالب آن رد کرد”.
**اهمیت تأیید توسط کارشناسان**
نکته مهم این است که برای پذیرش ادله الکترونیکی مانند اسکرین شات در دادگاه، تأیید کارشناسان خبره در حوزه فضای مجازی مانند پلیس فتا الزامی است. در غیر این صورت، ممکن است دادگاه این مدارک را نپذیرد.
**پلیس فتا، مرجعی معتبر برای تأیید اسکرین شات**
در مواردی که اسکرین شات شامل پیامهای تهدید آمیز یا توهین آمیز است، توصیه میشود با پلیس فتا تماس بگیرید. این نیرو به عنوان مرجعی معتبر، اصالت اسکرین شات را تأیید کرده و میتواند در اثبات ادعای شما در دادگاه کمک کند.
**قانون و اسکرین شات**
ماده 655 قانون آیین دادرسی کیفری، صورت الکترونیکی یا محتوای الکترونیکی را به شرط رعایت سازوکارهای امنیتی، همانند سند و نوشته مکتوب قابل استناد میداند. تبصره 1 این ماده نیز تاکید میکند که نباید صرفاً به دلیل شکل یا نحوه تبادل اطلاعات الکترونیکی، از اعتباربخشیدن به محتوا و آثار قانونی آن خودداری شود.
ماده 685 این قانون نیز تصریح میکند که اگر دادههای رایانهای توسط طرف دعوا یا شخص ثالثی که از دعوا آگاهی ندارد، ایجاد یا پردازش یا ذخیره یا منتقل شود و سامانه رایانهای یا مخابراتی مربوطه به نحوی درست عمل کند که به صحت و تمامیت، اعتبار و انکارناپذیری دادهها خدشه وارد نشود، قابل استناد است.
بنابراین، اگر مرجعی قابل اعتماد مانند پلیس فتا، اصالت اسکرین شات ارائه شده از سوی اصحاب دعوا را تأیید کند یا به طریق دیگری، اصالت و ساختگی نبودن اسکرین شاتِ مورد استناد برای قاضی احراز شود، میتواند بر مبنای آن قضاوت کند. اما اگر درباره اصالت اسکرین شات تردید جدّی باشد و احتمال برود که از طریق نرم افزارهایی مانند فتوشاپ ساخته شده است، دیگر قابلیت استناد نخواهد داشت.
**میثم قدیری**
تحلیلگر ارشد اقتصادی
میثم قدیری تحلیلگر اقتصادی و روزنامهنگار حرفهای با بیش از چهارده سال تجربه مستمر در حوزه تحلیل بازارهای مالی، بررسی سیاستهای پولی و بانکی و گزارشنویسی اقتصادی است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تحولات بازار سرمایه، نرخ ارز و طلا، تورم و معیشت مردم و بررسی تأثیر تصمیمات اقتصادی دولت بر زندگی روزمره شهروندان میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد اقتصاد از دانشگاه تهران و کارشناسی مدیریت مالی از دانشگاه شهید بهشتی است. همچنین دورههای تخصصی تحلیل بنیادی بازار سرمایه، اقتصادسنجی پیشرفته و مدلسازی مالی را در مراکز معتبر داخلی و بینالمللی گذرانده است. پایاننامه کارشناسی ارشد وی با موضوع «تأثیر سیاستهای پولی بر نرخ تورم در اقتصاد ایران» به عنوان پژوهش برتر دانشکده اقتصاد انتخاب شد.
**سوابق حرفهای**
قدیری فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۸۹ به عنوان کارشناس اقتصادی در یک مؤسسه پژوهشی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهایش در حوزه تحلیل بازارهای مالی، به عنوان تحلیلگر ارشد با چندین کارگزاری بورس و رسانههای اقتصادی معتبر همکاری داشته است. تحلیلهای روزانه و هفتگی وی درباره بازار سهام، ارز و طلا همواره مورد توجه سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی بوده است.
از سال ۱۳۹۷ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصادی و دبیر گروه اقتصاد در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، گزارشهای تحلیلی دقیق و پیشبینیهای مستند وی از تحولات اقتصادی، یکی از پرمخاطبترین بخشهای مجله بوده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی قدیری در تحلیل بازار سرمایه (بورس)، بررسی نرخ ارز، طلا و مسکن، تحلیل سیاستهای پولی و مالی دولت، پیشبینی روند تورم و بررسی تأثیر تصمیمات اقتصادی بر معیشت مردم است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی تحقیقی اقتصادی، تحلیل بودجه سالانه و مصاحبه با مدیران و کارشناسان اقتصادی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد قدیری در تحلیل اقتصادی مبتنی بر دادهها و آمارهای رسمی و معتبر، استفاده از مدلهای اقتصادسنجی استاندارد، توجه به روندهای بلندمدت اقتصادی و پرهیز از پیشبینیهای غیرکارشناسی و هیجانی است. وی در تحلیلهای خود بر شفافیت کامل منابع اطلاعاتی، بیان حدود و ثغور پیشبینیها و پرهیز از جانبداری جناحی تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن اقتصاددانان ایران و کانون کارشناسان رسمی دادگستری (رشته اقتصاد و حسابرسی) است و در همایشهای تخصصی مرتبط با بازار سرمایه و سیاستهای پولی به عنوان کارشناس و تحلیلگر مشارکت فعال دارد.
**افتخارات و جوایز**
– دریافت تندیس بهترین تحلیلگر اقتصادی در جشنواره رسانههای اقتصادی (۱۴۰۱ و ۱۴۰۲)
– لوح تقدیر از سازمان بورس و اوراق بهادار برای تحلیلهای شفاف و تأثیرگذار (۱۴۰۰)
– نامزد دریافت جایزه کتاب سال اقتصاد برای تألیف «بورس به زبان ساده» (۱۴۰۱)
– انتخاب به عنوان تحلیلگر برتر در نظرسنجی فعالان بازار سرمایه (۱۴۰۲)
**تألیفات**
– **«بورس به زبان ساده؛ راهنمای جامع سرمایهگذاری در بازار سهام»** – انتشارات بورس (۱۴۰۱)
– **«تورم و معیشت؛ از تئوری تا واقعیت»** – انتشارات اقتصادی (۱۴۰۲)
