دولت تهدیدهای پوچ اروپا را معتبر نکند
اروپا و همپیمانان غربیاش در آستانه انقضای قطعنامه ۲۲۳۱، تلاش میکنند با بزرگنمایی مکانیزم ماشه، ایران را به پذیرش توافق جدیدی برای محدودیتهای بیشتر برنامه هستهای وادار کنند. اما برخلاف ادعاهای اروپا و حامیان داخلیاش، این مکانیزم تاثیر چندانی بر تحریمهای غرب نخواهد داشت.
غربگرایان داخلی با استفاده از دوگانهسازیهای کاذب مانند مذاکره یا تحریم، توسعه یا بازدارندگی، دیپلماسی یا نظامیگری، هرگونه عقبنشینی را توجیه میکنند. این تناقض آشکار که حامیان برجام از بیان آن طفره میروند، حتی در غرفه یکی از رسانههای زرد در نمایشگاه مطبوعات ۱۴۰۲ به نمایش گذاشته شد!
در واقع، دوگانهسازی ابزاری کلیدی برای توجیه اعمال قدرت و پیشبرد اهداف است. بسیاری از چالشهای سیاست خارجی ایران بر پایه همین دوگانهسازیها، نه تنها پیشرفتی نداشته، بلکه مانع توسعه کشور شدهاند. در این بازی، راهبرد غربگرایان عقلانی و علمی جلوه داده میشود، در حالی که هر راهبرد دیگری بیارزش و غیرعلمی جلوه میکند.
این در حالی است که منطق فازی، بر خلاف دوگانهسازی صفر و یک، منافع و مضرات هر راهبرد را بهطور دقیقتر نشان میدهد. غرب با شناخت این موضوع و نقش غربگرایان داخلی در توجیه هرگونه کوتاه آمدن، بهطور هدفمند از ابزار تحریم استفاده میکند.
مکانیزم ماشه، محصول نبوغ ادعایی طراحان برجام، به ابزاری برای دوگانهسازی و فشار بر ایران تبدیل شده است.
عملکرد قطعنامه ۲۲۳۱ در برابر تحریمهای ترامپ و بایدن چگونه بود؟ بررسی عملکرد اقتصادی ایران در دو دهه گذشته نشان میدهد، درآمدهای نفتی، سرمایهگذاریهای خارجی و درآمدهای بینالمللی ایران در دوران قطعنامه ۲۲۳۱ (پس از خروج آمریکا از برجام)، بهمراتب بهتر از دوران قطعنامههای پیشین (۱۶۹۶، ۱۷۳۷، ۱۷۴۷، ۱۸۰۳ و ۱۹۲۹) بوده است. حتی در سالهای پایانی دولت احمدینژاد، علیرغم موج شدید تحریمها، صادرات نفت ایران هرگز به زیر یک میلیون بشکه در روز نرسید و سرمایهگذاریهای خارجی نیز وضعیت بهتری داشت.
این آمارها پوچی مکانیزم ماشه را آشکار میسازد. بزرگنمایی تحریمها نشاندهنده بیاطلاعی مدعیان دیپلماسی از ساختار تحریم و تصمیمگیری در غرب و آمریکا است. تجربه ۲۰ ساله نشان میدهد که نوع مدیریت و مواجهه ایران با تحریمها، نقش مهمتری از قطعنامههای شورای امنیت در تعیین وضعیت اقتصادی ایران داشته است. دولت روحانی با ثبت پایینترین میزان فروش نفت در دوران پس از انقلاب، و در مقابل، افزایش صادرات نفت به نزدیک به یک میلیون و هشتصد هزار بشکه در روز در دولت رئیسی، این واقعیت را نشان میدهد. قطعنامه ۲۲۳۱ در مدت ۶ سال و ۷ ماه و ۸ روز پس از خروج آمریکا از برجام، هیچ نقشی در توقف تحریمها نداشته است.
فعالسازی مکانیزم ماشه توسط اروپا، با درخواست گزارش از آژانس و تاکید بر عدم پایبندی ایران به برجام (در پاسخ به بیتعهدی آمریکا)، تاثیری بیشتر از تحریمهای کنونی آمریکا نخواهد داشت.
حتی نشریه هیل وابسته به کنگره آمریکا نیز به عدم امکان افزایش فشار تحریمی علیه ایران اذعان کرده است. این نشریه با اشاره به افزایش صادرات نفت ایران و طراحی سازوکارهای دور زدن تحریمها، به بیتاثیر بودن سیاست فشار حداکثری اشاره میکند. همچنین اظهارات ریچارد نفیو، طراح تحریمهای ایران در دوران اوباما، و انتقاد فرید زکریا از بیتعهدی غرب، نشان از پوچی تهدیدات اروپا دارد.
استفاده از مکانیزم ماشه و بازگشت به قطعنامههای پیش از برجام، وضعیت اقتصادی ایران را به مراتب بدتر از دوران پایانی دولت روحانی نخواهد کرد. سوءمدیریت دولت روحانی نشان داد که علیرغم اهمیت رفع تحریمها، نوع مدیریت داخلی در غلبه بر این چالش، اهمیت بیشتری دارد.
سیاستهای برجامی نه تنها ظرفیت هستهای ایران را از بین برد، بلکه با عدم شناخت ساختار تصمیمگیری آمریکا و نقش سازمانهای بینالمللی، ایران را در وضعیت بدتری نسبت به سال ۱۳۹۲ قرار داد. اکنون نیز عقبنشینی در برابر اروپا میتواند منافع ملی را تضییع کند. مذاکره امری اصولی است، اما زمان و شرایط آن بسیار مهم است. اروپا با تهدیدات پوچ خود، دولت ایران را نباید به عقبنشینی وادار کند. مذاکرات عزتمندانه باید زمانی انجام شود که پوچی ابزارهایی مانند مکانیزم ماشه برای همه آشکار شده باشد، یعنی پس از ۱۹ اکتبر ۲۰۲۵.
**میثم قدیری**
تحلیلگر ارشد اقتصادی
میثم قدیری تحلیلگر اقتصادی و روزنامهنگار حرفهای با بیش از چهارده سال تجربه مستمر در حوزه تحلیل بازارهای مالی، بررسی سیاستهای پولی و بانکی و گزارشنویسی اقتصادی است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تحولات بازار سرمایه، نرخ ارز و طلا، تورم و معیشت مردم و بررسی تأثیر تصمیمات اقتصادی دولت بر زندگی روزمره شهروندان میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد اقتصاد از دانشگاه تهران و کارشناسی مدیریت مالی از دانشگاه شهید بهشتی است. همچنین دورههای تخصصی تحلیل بنیادی بازار سرمایه، اقتصادسنجی پیشرفته و مدلسازی مالی را در مراکز معتبر داخلی و بینالمللی گذرانده است. پایاننامه کارشناسی ارشد وی با موضوع «تأثیر سیاستهای پولی بر نرخ تورم در اقتصاد ایران» به عنوان پژوهش برتر دانشکده اقتصاد انتخاب شد.
**سوابق حرفهای**
قدیری فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۸۹ به عنوان کارشناس اقتصادی در یک مؤسسه پژوهشی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهایش در حوزه تحلیل بازارهای مالی، به عنوان تحلیلگر ارشد با چندین کارگزاری بورس و رسانههای اقتصادی معتبر همکاری داشته است. تحلیلهای روزانه و هفتگی وی درباره بازار سهام، ارز و طلا همواره مورد توجه سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی بوده است.
از سال ۱۳۹۷ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصادی و دبیر گروه اقتصاد در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، گزارشهای تحلیلی دقیق و پیشبینیهای مستند وی از تحولات اقتصادی، یکی از پرمخاطبترین بخشهای مجله بوده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی قدیری در تحلیل بازار سرمایه (بورس)، بررسی نرخ ارز، طلا و مسکن، تحلیل سیاستهای پولی و مالی دولت، پیشبینی روند تورم و بررسی تأثیر تصمیمات اقتصادی بر معیشت مردم است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی تحقیقی اقتصادی، تحلیل بودجه سالانه و مصاحبه با مدیران و کارشناسان اقتصادی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد قدیری در تحلیل اقتصادی مبتنی بر دادهها و آمارهای رسمی و معتبر، استفاده از مدلهای اقتصادسنجی استاندارد، توجه به روندهای بلندمدت اقتصادی و پرهیز از پیشبینیهای غیرکارشناسی و هیجانی است. وی در تحلیلهای خود بر شفافیت کامل منابع اطلاعاتی، بیان حدود و ثغور پیشبینیها و پرهیز از جانبداری جناحی تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن اقتصاددانان ایران و کانون کارشناسان رسمی دادگستری (رشته اقتصاد و حسابرسی) است و در همایشهای تخصصی مرتبط با بازار سرمایه و سیاستهای پولی به عنوان کارشناس و تحلیلگر مشارکت فعال دارد.
**افتخارات و جوایز**
– دریافت تندیس بهترین تحلیلگر اقتصادی در جشنواره رسانههای اقتصادی (۱۴۰۱ و ۱۴۰۲)
– لوح تقدیر از سازمان بورس و اوراق بهادار برای تحلیلهای شفاف و تأثیرگذار (۱۴۰۰)
– نامزد دریافت جایزه کتاب سال اقتصاد برای تألیف «بورس به زبان ساده» (۱۴۰۱)
– انتخاب به عنوان تحلیلگر برتر در نظرسنجی فعالان بازار سرمایه (۱۴۰۲)
**تألیفات**
– **«بورس به زبان ساده؛ راهنمای جامع سرمایهگذاری در بازار سهام»** – انتشارات بورس (۱۴۰۱)
– **«تورم و معیشت؛ از تئوری تا واقعیت»** – انتشارات اقتصادی (۱۴۰۲)
