هزینه خرید سرم نمکی در ایران طی ششماهه نخست سال ۱۴۰۵ به حدود ۷ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که این فرآورده تزریقی را از نظر ارزش ریالی خرید در جایگاه سوم داروهای کشور قرار میدهد. همزمان با مصرف ماهانه بیش از ۳۰ میلیون واحد سرم در کشور، سازمان غذا و دارو بر ضرورت اصلاح الگوی تجویز، نظارت بر نسخههای پزشکی و جلوگیری از مصرف غیرضروری فرآوردههای تزریقی تأکید کرده است.
هزینه مصرف سرم نمکی در ایران به روزانه ۳۹ میلیارد تومان رسید
محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، با تشریح آمار خرید محلول تزریقی سدیم کلراید اعلام کرد که هزینه تهیه این فرآورده در ششماهه نخست سال جاری به حدود ۷.۲ همت رسیده است.
بر اساس اظهارات وی، میانگین هزینه خرید سرم نمکی در این مدت حدود یکهزار و ۲۰۰ میلیارد تومان در ماه بوده که معادل نزدیک به ۳۸ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان در روز است.
این آمار نشان میدهد محلول تزریقی سدیم کلراید از نظر ارزش ریالی خرید، سومین قلم دارویی کشور در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ بوده است.
البته این رقم به ارزش خرید محلول تزریقی سدیم کلراید مربوط میشود و نباید آن را با هزینه مجموع تمام انواع سرمهای تزریقی در کشور یکسان دانست.

مصرف ماهانه بیش از ۳۰ میلیون واحد سرم در کشور
یکی دیگر از نکات قابل توجه در گزارش سازمان غذا و دارو، حجم بالای مصرف سرم در کشور است. طبق اعلام سخنگوی این سازمان، میانگین مصرف ماهانه سرم از ۳۰ میلیون واحد فراتر میرود.
چنین حجمی از مصرف، ضرورت بررسی دقیقتر نحوه تجویز و استفاده از فرآوردههای تزریقی را برجسته میکند. سرمدرمانی در بسیاری از شرایط پزشکی، از جمله مواردی که بیمار به دریافت مایعات و الکترولیتها نیاز دارد، بخشی ضروری از روند درمان است؛ اما تجویز آن بدون تشخیص و اندیکاسیون مشخص، نمیتواند بهعنوان یک اقدام درمانی منطقی تلقی شود.
در واقع، بالا بودن میزان مصرف سرم لزوماً به معنای بالا بودن نیاز واقعی بیماران نیست و برای ارزیابی دقیقتر باید تناسب میان تعداد نسخهها، وضعیت بالینی بیماران و دستورالعملهای درمانی مورد بررسی قرار گیرد.
چرا تجویز غیرضروری سرم به یکی از دغدغههای نظام سلامت تبدیل شده است؟
به گفته سخنگوی سازمان غذا و دارو، برخی باورهای رایج در میان بیماران و حتی انتظارات آنها از روند درمان میتواند بر الگوی تجویز داروهای تزریقی تأثیر بگذارد.
بسیاری از افراد تصور میکنند دریافت سرم یا داروی تزریقی نسبت به مصرف داروهای خوراکی اثربخشی سریعتر و بیشتری دارد. همین تصور در برخی موارد باعث میشود بیماران هنگام مراجعه به مراکز درمانی درخواست دریافت سرم داشته باشند؛ حتی اگر از نظر پزشکی نیازی به این مداخله وجود نداشته باشد.
در حالی که روش درمان باید بر اساس تشخیص پزشک، وضعیت جسمانی بیمار و شواهد علمی انتخاب شود. تزریقی بودن یک دارو بهخودیخود به معنای اثربخشی بیشتر آن نیست و استفاده از روش درمانی نامتناسب میتواند هزینههای اضافی به بیمار و نظام سلامت تحمیل کند.
هزینه واقعی سرمتراپی چقدر است؟
بخش دیگری از اظهارات سخنگوی سازمان غذا و دارو به تفاوت قیمت خود فرآورده سرم با هزینه خدمات تزریق اختصاص دارد.
بر اساس اعلام وی، هزینه خرید یک واحد سرم با پوشش بیمهای حدود ۳۰ هزار تومان و بدون پوشش بیمهای نزدیک به ۱۰۰ هزار تومان است. البته قیمت فرآوردهها با توجه به نوع و مشخصات آنها متفاوت خواهد بود.
نکته مهم این است که هزینه تهیه سرم با هزینه تزریق آن یکسان نیست. به گفته هاشمی، هزینه خدمات تزریق سرم میتواند به حدود ۵۰۰ هزار تومان برسد.
بنابراین، برای محاسبه هزینه واقعی سرمتراپی باید دو بخش را از یکدیگر تفکیک کرد:
- هزینه فرآورده دارویی: مبلغ پرداختی برای خرید محلول تزریقی که با توجه به نوع محصول و پوشش بیمهای متفاوت است.
- هزینه خدمات تزریق: مبلغ مربوط به ارائه خدمت درمانی که جدا از قیمت خود سرم محاسبه میشود.
این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بخش قابل توجهی از هزینه نهایی دریافت خدمات تزریقی ممکن است به خدمات درمانی مربوط باشد، نه صرفاً قیمت دارو.
سازمان غذا و دارو به دنبال اصلاح الگوی تجویز سرم است
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به ضرورت مدیریت هزینههای دارویی، پایش الگوی نسخهنویسی را یکی از ابزارهای مهم برای کنترل مصرف غیرمنطقی سرم و سایر فرآوردههای تزریقی دانست.
به گفته وی، بررسی اطلاعات نسخههای پزشکی در مناطق مختلف کشور میتواند تفاوتهای غیرمتعارف در میزان تجویز را مشخص کند. شناسایی این مناطق به مسئولان نظام سلامت امکان میدهد برنامههای آموزشی و نظارتی را متناسب با شرایط هر منطقه اجرا کنند.
در این میان، استفاده از سامانههای هوشمند برای بررسی نسخهها، بهروزرسانی دستورالعملهای بالینی و افزایش نظارت بر عملکرد مراکز درمانی میتواند به شناسایی الگوهای نامتعارف تجویز کمک کند.
همچنین سیاستهای بیمهای و بررسی نحوه پوشش برخی فرآوردههای تزریقی از جمله اقداماتی است که با هدف کاهش تجویز و مصرف غیرضروری داروها مورد توجه قرار گرفته است.
تجویز غیرمنطقی آنتیبیوتیکها نیز هزینههای نظام سلامت را افزایش میدهد
موضوع مصرف غیرضروری دارو تنها به سرم نمکی محدود نمیشود. سخنگوی سازمان غذا و دارو در همین زمینه به سهم بالای نسخههای حاوی آنتیبیوتیک اشاره کرده و این مسئله را یکی دیگر از چالشهای مهم نظام سلامت دانسته است.
مصرف بیرویه آنتیبیوتیکها میتواند به افزایش مقاومت میکروبی منجر شود؛ مشکلی که در بلندمدت اثربخشی داروهای موجود را کاهش میدهد و درمان عفونتها را دشوارتر میکند.
این موضوع نشان میدهد اصلاح الگوی مصرف دارو باید فراتر از کنترل هزینه خرید داروها دنبال شود. تجویز مبتنی بر شواهد علمی، آموزش پزشکان و افزایش آگاهی عمومی درباره مصرف صحیح داروها، از عوامل کلیدی در کاهش این مشکل هستند.
مدیریت مصرف سرم به همکاری پزشکان، بیمهها و بیماران نیاز دارد
هزینه ۷.۲ هزار میلیارد تومانی خرید سرم نمکی در شش ماه، در کنار مصرف ماهانه بیش از ۳۰ میلیون واحد، ضرورت بازنگری در شیوه مصرف این فرآورده را به یکی از موضوعات مهم اقتصاد سلامت تبدیل کرده است.
با توجه به گستردگی مصرف سرم در مراکز درمانی، کنترل هزینهها تنها از طریق سیاستهای قیمتی یا محدودیتهای بیمهای امکانپذیر نیست. نظارت بر زنجیره تأمین و توزیع، بررسی نسخههای پزشکی، بازرسی مراکز درمانی و بهروزرسانی راهنماهای تجویز باید بهصورت همزمان دنبال شوند.
از سوی دیگر، آگاهی بیماران نیز نقش مهمی در موفقیت این برنامهها دارد. درخواست سرم بدون ضرورت پزشکی و استفاده خودسرانه از فرآوردههای تزریقی، علاوه بر افزایش هزینههای درمان، میتواند افراد را در معرض مداخلات غیرضروری قرار دهد.
به همین دلیل، اصلاح الگوی مصرف سرم در کشور نیازمند مشارکت همزمان پزشکان، مراکز درمانی، سازمانهای بیمهگر و مردم است؛ اقدامی که میتواند ضمن حفظ کیفیت خدمات درمانی، از تحمیل هزینههای غیرضروری به خانوارها و نظام سلامت جلوگیری کند.

**میثم قدیری**
تحلیلگر ارشد اقتصادی
میثم قدیری تحلیلگر اقتصادی و روزنامهنگار حرفهای با بیش از چهارده سال تجربه مستمر در حوزه تحلیل بازارهای مالی، بررسی سیاستهای پولی و بانکی و گزارشنویسی اقتصادی است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تحولات بازار سرمایه، نرخ ارز و طلا، تورم و معیشت مردم و بررسی تأثیر تصمیمات اقتصادی دولت بر زندگی روزمره شهروندان میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد اقتصاد از دانشگاه تهران و کارشناسی مدیریت مالی از دانشگاه شهید بهشتی است. همچنین دورههای تخصصی تحلیل بنیادی بازار سرمایه، اقتصادسنجی پیشرفته و مدلسازی مالی را در مراکز معتبر داخلی و بینالمللی گذرانده است. پایاننامه کارشناسی ارشد وی با موضوع «تأثیر سیاستهای پولی بر نرخ تورم در اقتصاد ایران» به عنوان پژوهش برتر دانشکده اقتصاد انتخاب شد.
**سوابق حرفهای**
قدیری فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۸۹ به عنوان کارشناس اقتصادی در یک مؤسسه پژوهشی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهایش در حوزه تحلیل بازارهای مالی، به عنوان تحلیلگر ارشد با چندین کارگزاری بورس و رسانههای اقتصادی معتبر همکاری داشته است. تحلیلهای روزانه و هفتگی وی درباره بازار سهام، ارز و طلا همواره مورد توجه سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی بوده است.
از سال ۱۳۹۷ به تیم تحریریه مجله خبری جوان آنلاین پیوسته و به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصادی و دبیر گروه اقتصاد در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، گزارشهای تحلیلی دقیق و پیشبینیهای مستند وی از تحولات اقتصادی، یکی از پرمخاطبترین بخشهای مجله بوده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی قدیری در تحلیل بازار سرمایه (بورس)، بررسی نرخ ارز، طلا و مسکن، تحلیل سیاستهای پولی و مالی دولت، پیشبینی روند تورم و بررسی تأثیر تصمیمات اقتصادی بر معیشت مردم است. وی همچنین در زمینه گزارشنویسی تحقیقی اقتصادی، تحلیل بودجه سالانه و مصاحبه با مدیران و کارشناسان اقتصادی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد قدیری در تحلیل اقتصادی مبتنی بر دادهها و آمارهای رسمی و معتبر، استفاده از مدلهای اقتصادسنجی استاندارد، توجه به روندهای بلندمدت اقتصادی و پرهیز از پیشبینیهای غیرکارشناسی و هیجانی است. وی در تحلیلهای خود بر شفافیت کامل منابع اطلاعاتی، بیان حدود و ثغور پیشبینیها و پرهیز از جانبداری جناحی تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن اقتصاددانان ایران و کانون کارشناسان رسمی دادگستری (رشته اقتصاد و حسابرسی) است و در همایشهای تخصصی مرتبط با بازار سرمایه و سیاستهای پولی به عنوان کارشناس و تحلیلگر مشارکت فعال دارد.
**افتخارات و جوایز**
– دریافت تندیس بهترین تحلیلگر اقتصادی در جشنواره رسانههای اقتصادی (۱۴۰۱ و ۱۴۰۲)
– لوح تقدیر از سازمان بورس و اوراق بهادار برای تحلیلهای شفاف و تأثیرگذار (۱۴۰۰)
– نامزد دریافت جایزه کتاب سال اقتصاد برای تألیف «بورس به زبان ساده» (۱۴۰۱)
– انتخاب به عنوان تحلیلگر برتر در نظرسنجی فعالان بازار سرمایه (۱۴۰۲)
**تألیفات**
– **«بورس به زبان ساده؛ راهنمای جامع سرمایهگذاری در بازار سهام»** – انتشارات بورس (۱۴۰۱)
– **«تورم و معیشت؛ از تئوری تا واقعیت»** – انتشارات اقتصادی (۱۴۰۲)