کیفیت هوای تهران در آستانه هشدار قرار گرفت؛ پایتخت نفستنگی را تجربه میکند
تهران، شهر دود و دم، بار دیگر در مرز ورود به شرایط ناسالم تنفسی قرار گرفته است. شرکت کنترل کیفیت هوای تهران اعلام کرد که میانگین شاخص کیفیت هوای پایتخت هماکنون عدد ۹۱ را نشان میدهد که اگرچه در محدوده "قابل قبول" دستهبندی میشود، اما زنگ خطر "مرز آلودگی" را به صدا درآورده است. این وضعیت، نگرانیها را نسبت به تکرار چرخههای آلودگی هوا در کلانشهر تهران افزایش میدهد.
بررسی وضعیت کنونی کیفیت هوای تهران: تکرار چرخههای آلودگی
بر اساس اعلام شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، میانگین شاخص آلودگی هوا (AQI) در حال حاضر روی عدد ۹۱ ایستاده است. این عدد نشاندهنده هوای "قابل قبول" است، اما با توجه به نزدیکی به مرز ۱۰۰ (که نقطه آغاز شرایط ناسالم برای گروههای حساس است)، هشداردهنده محسوب میشود. این در حالی است که میانگین شاخص هوای تهران در ۲۴ ساعت گذشته عدد ۱۱۱ را ثبت کرده که به معنای وضعیت "ناسالم برای گروههای حساس" بوده است. این نوسانات نشاندهنده ناپایداری در کیفیت هوای تهران است و زنگ خطر را برای ساکنان، بهویژه کودکان، سالمندان و بیماران تنفسی به صدا درآورده است.
نگاهی به آمار ابتدای سال جاری نیز ابعاد وسیعتر این چالش را آشکار میسازد:
تنها ۶ روز هوای پاک.
۱۵۹ روز هوای قابل قبول.
۱۳۷ روز ناسالم برای گروههای حساس.
۲۷ روز ناسالم.
۴ روز بسیار ناسالم یا خطرناک (۲ روز بسیار ناسالم و ۲ روز خطرناک).
این ارقام به وضوح نشان میدهند که بخش قابل توجهی از روزهای سال، پایتختنشینان با چالش آلودگی هوای تهران دست و پنجه نرم کردهاند.
عوامل تشدیدکننده آلودگی هوای تهران: فراتر از ذرات معلق
آلودگی هوای تهران پدیدهای چندوجهی است که عوامل گوناگونی در تشدید آن نقش دارند. ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون (PM2.5) و کمتر از ۱۰ میکرون (PM10) از اصلیترین آلایندههای موجود در هوای پایتخت هستند که عمدتاً از منابع متحرک نظیر خودروها، موتورسیکلتها و نیز منابع ساکن مانند صنایع و فعالیتهای عمرانی منتشر میشوند.
علاوه بر این، عوامل جغرافیایی و اقلیمی نیز در این بحران سهم بسزایی دارند:
وارونگی دما (اینورژن): در فصول سرد سال، پدیده وارونگی دما باعث به دام افتادن آلایندهها در لایههای پایین جو میشود و مانع از پراکندگی و تهویه طبیعی آنها میگردد.
موقعیت جغرافیایی تهران: قرار گرفتن تهران بین دو رشتهکوه البرز در شمال و ارتفاعات جنوبی، به منزله یک کاسه عمل کرده و مانع از جابجایی تودههای هوا و تخلیه طبیعی آلایندهها میشود.
تعداد بالای وسایل نقلیه: میلیونها خودرو و موتورسیکلت در خیابانهای تهران، بهویژه با وجود وسایل نقلیه فرسوده و غیراستاندارد، منبع ثابت و پایداری برای تولید آلایندهها محسوب میشوند.
پیامدهای بهداشتی و زیستمحیطی آلودگی هوای تهران
استمرار آلودگی هوای تهران پیامدهای جدی بر سلامت عمومی و محیط زیست دارد. آلایندههای تنفسی میتوانند باعث تشدید بیماریهای قلبی و عروقی، مشکلات تنفسی، آلرژیها و حتی افزایش خطر ابتلا به سرطان شوند. گروههای حساس شامل کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای بیماریهای زمینهای، آسیبپذیرترین قشر در برابر این شرایط هستند. از منظر زیستمحیطی نیز، آلودگی هوا به تخریب پوشش گیاهی، کاهش دید افقی، و آسیب به اکوسیستم شهری و مناطق اطراف منجر میشود.
راهکارهای مقابله با بحران کیفیت هوای تهران: مسئولیت جمعی و اقدامات فوری
کنترل و کاهش آلودگی هوای تهران نیازمند یک برنامه جامع و اقداماتی پایدار از سوی نهادهای مسئول و مشارکت فعال شهروندان است. برخی از راهکارهای کلیدی عبارتند از:
توسعه و نوسازی حمل و نقل عمومی: سرمایهگذاری گسترده در توسعه و نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی (مترو و اتوبوس) به منظور کاهش وابستگی به خودروهای شخصی.
اعمال استانداردهای سختگیرانهتر: تشدید نظارت بر استاندارد آلایندگی خودروها و موتورسیکلتها، و همچنین صنایع و واحدهای تولیدی.
گسترش فضای سبز شهری: افزایش سرانه فضای سبز و کاشت درختان مقاوم به آلودگی در سطح شهر، به عنوان ریههای تنفسی پایتخت.
آموزش و فرهنگسازی: آگاهسازی عمومی درباره خطرات آلودگی هوا و تشویق به استفاده از شیوههای حمل و نقل پاک و اصلاح الگوهای مصرف انرژی.
مدیریت هوشمند ترافیک: اجرای طرحهای مؤثر برای کاهش حجم ترافیک در مناطق پرتردد و ساعات اوج شلوغی.
در نهایت، کیفیت هوای تهران یک چالش مداوم است که نیاز به توجه و برنامهریزی مستمر، فراتر از اقدامات فصلی دارد. دستیابی به هوای پاک برای پایتخت، تنها با همافزایی تمام ارکان جامعه و اجرای قاطعانه سیاستهای زیستمحیطی امکانپذیر خواهد بود.
مطالب مرتبط
- ورود قریبالوقوع سامانه بارشی جدید: چشمانداز آبوهوای کشور از پایان هفته دگرگون میشود
- بارش باران پاییزی تهران را فرا گرفت؛ پایتخت نفس تازهای کشید
- سامانههای بارشی متوالی کشور را فرا میگیرد؛ کاهش محسوس دما در راه است
- سامانههای بارشی متوالی کشور را فرا میگیرد؛ کاهش محسوس دما در راه است
میثم قدیری، یکی از روزنامهنگاران برجسته و کارکشته در حوزه رسانهای کشور است که سالها در مجلههای خبری مختلف به فعالیت پرداخته است. او به دلیل داشتن دیدی عمیق و تحلیلی نسبت به مسائل سیاسی و اقتصادی و…به عنوان یک منبع خبری قابل اعتماد شناخته میشود.
